Kijken: Voormalige Noord-Koreaanse diplomaat doet boekje open

Hij was de hoogstgeplaatste Noord-Koreaan die overliep naar Zuid-Korea in twintig jaar tijd. Nu deelt Thae Yong-ho informatie over zijn mysterieuze vaderland om zo het regime van Kim Jong-un aan te pakken. Al-Jazeera had een openhartig interview met Thae, die namens Pyongyang vice-ambassadeur was voor het Verenigd Koninkrijk.

In het gesprek legt Thae uit waarom hij in 2016 de stap maakte om Noord-Korea te verlaten. “Mijn leven in Noord-Korea was niets anders dan het leven van een slaaf”, aldus Thae. “Ik wilde dat mijn kinderen een normaal leven zouden kennen en in vrijheid konden leven.”

Thae kon zijn echtgenote en zoons meenemen, maar zijn broers en zussen bleven achter in Noord-Korea. De oud-diplomaat weet genoeg van het wrede bewind van Kim Jong-un om te veronderstellen dat zij gestraft zijn voor de vlucht van Thae. “Dit breekt mijn hart”.

Twijfels

Hoewel hij al langer twijfels had over het bewind in Noord-Korea was Thae niet altijd sceptisch. Aanvankelijk had hij hoop voor een frisse start onder Kim Jomg-un, die in december 2011 zijn vader Kim Jong-il op 27-jarige leeftijd opvolgde. De derde Kim uit de dynastie was jong, had in het buitenland gestudeerd en was nog niet volledig getekend door het repressieve Noord-Koreaanse systeem. Thae kwam echter bedrogen uit:

“Hij koos voor de voortzetting van het bestaande beleid van zijn vader en grootvader […] In december 2013 liet hij iedereen executeren die verandering wilde. Het systeem lijkt sterk, maar bevindt zich op een hellend vlak. Kim Jong-un vertrouwt alleen nog op een terreurbewind”.

Moord op halfbroer

De moord op Kims halfbroer Kim Jong-nam kwam voor Thae niet als verrassing. “Kim was een fysiek obstakel dat vroeg of laat uit de weg geruimd moest worden”, zegt Thae. Daarmee doelt hij op het feit dat de halfbroer wel eens de macht in Pyongyang zou kunnen gaan opeisen. Dat Kim Jong-nam die ambitie totaal niet had, maakte volgens Thae niets uit. “Kim Jong-un verkeert in een hoge staat van paranoia.”

Het sluiten van een deal met Pyongyang om te stoppen met het ontwikkelen van kernwapen en raketten raadt Thae ten zeerste af. “Dan beloon je die provocaties alleen maar”. En dat maakt Kim Jong-un alleen maar sterker en gevaarlijker. Thae pleit voor een andere oplossing:

“Het beste middel is om informatie van buitenaf naar Noord-Korea te brengen, om mensen te informeren en ze in opstand te laten komen.”

Thae werd in 1962 geboren in Noord-Korea. Hij klom op tot een van de hoogste diplomatieke posten en werd gezien als een van de “beste en helderste” geesten van het communistische land. Thae heeft al een nieuwe missie gevonden: “Ik zal mij blijven inzetten om de ineenstorting van het regime van Kim Jong-un en de hereniging van Korea te bespoedigen.”

Een eerdere versie van dit artikel verscheen op 12 mei 2017 op de website van NRC.

Trouw aan zijn grote liefde Kim Il-sung. James Dresnok (1941 – 2016)

‘Over één ding ben ik blij: dat zij niet zwanger van me is geworden. Want ik heb gezworen nooit mijn kinderen te verlaten.” Ruim veertig jaar nadat zijn vrouw hem had verlaten voor een ander en bijna even lang nadat hij als Amerikaan overliep naar Noord-Korea schiet James Dresnok nog steeds vol bij de herinnering – zo is te zien in de documentaire die hem in het Westen bekendheid verschafte: Crossing the Line (2006).

Al op jonge leeftijd leerde de in Virginia geboren Dresnok wat verlaten worden is. Zijn alcoholistische moeder verliet zijn vader, die hem na een tijdje in een pleeghuis achterliet. Op zijn 17e verjaardag meldde Dresnok zich aan bij het leger. Een jaar later trad hij in het huwelijk, naar eigen zeggen om de pijn uit zijn jeugdjaren te wissen. Maar toen hij gestationeerd werd in West-Duitsland en twee jaar later terugkeerde, had zijn vrouw al een ander.

Dit alles tekende Dresnok voor het leven. In 1962 was hij als 21-jarige militair gestationeerd in het grensgebied van Zuid-Korea. Daar dreigde hij voor de krijgsraad gesleept te worden, nadat hij de handtekening van zijn commandant had vervalst om de basis te kunnen verlaten – en zijn favoriete prostituee te bezoeken.

Enkele uren voordat hij bij zijn commandant moest verschijnen, nam Dresnok een drastisch besluit. Toen zijn kameraden aan het lunchen waren, rende hij de grens met Noord-Korea over. Dat was niet zonder gevaren: de zogeheten Gedemilitariseerde Zone (DMZ) ligt vol landmijnen. Dresnok geraakte ongeschonden aan de andere kant, waar hij zich overgaf aan de Noord-Koreanen.

Bekijk hier de documentaire ‘Crossing the Line’ over Dresnok:

Eind vorig jaar overleed Dresnok, werd afgelopen maand bekend via medewerkers van reisbureau Koryo Tours met goed ingevoerde bronnen in Noord-Korea. Oprichter en manager van Koryo Tours Nicholas Bonner maakte samen met filmmaker Daniel Gordon de documentaire over Dresnok.

Een persoon zou Dresnok naar eigen zeggen nooit verlaten: de Grote Leider Kim Il-sung, later opgevolgd door zijn zoons Kim Jong-il en Kim Jong-un. Zelfs tijdens de hongersnood in de jaren 90 die honderdduizenden Noord-Koreanen het leven kostte, kreeg de ex-Amerikaan gewoon te eten van de staat. De liefde was wederzijds: „Al ligt er een miljard dollar in goud op tafel, ik vertrek niet. Ik voel me hier thuis”, aldus Dresnok, met een glimmend speldje met de beeltenis van Kim Il-sung op zijn borst.

Dat was niet altijd zo geweest. In 1966 kreeg hij, evenals drie andere overgelopen militairen, spijt van zijn radicale besluit. Met Larry Abshier, die al in Noord-Korea was toen hij arriveerde, en Jerry Wayne Parrish en Charles Robert Jenkins, overgelopen in 1963 en 1965, meldde Dresnok zich bij de ambassade van de Sovjet-Unie, in de hoop naar Rusland te worden overgebracht.

De Sovjets zaten zo kort na de Cubacrisis niet te wachten op een groep onbetrouwbare Amerikanen en gaf hen nul op het rekest. Hierop werden zij door Pyongyang in een eenkamerappartement geplaatst, waar zij Noord-Koreaanse ‘heropvoeding’ kregen. Van ’s ochtends tot ’s avonds bestudeerden zij de communistische Juche-leer van Kim Il-sung. Dresnok zei dat dit het moment was dat hij besloot definitief in Noord-Korea te blijven en om zich aan te passen – al zal hij hierin weinig keuze hebben gehad.

Dresnok vond toch zijn draai. Hij leerde vloeiend Koreaans en raakte onder de indruk van het werk van Kim Il-sung, waarvan hij later delen zou vertalen in het Engels. Toen de heropvoeding in de ogen van Pyongyang compleet was, werd een nieuw doel gevonden voor de overlopers: zij werden acteurs in Noord-Koreaanse propagandafilms. Allen speelden Amerikaanse bad guys, die telkens weer het onderspit delfden tegen de Noord-Koreaanse helden.

Dresnok kreeg een rol als ‘Arthur’, een meedogenloze oorlogscommandant. Ondanks deze schurkenrol werd Arthur de speelse bijnaam van Dresnok voor zijn Noord-Koreaanse vrienden met wie hij zijn grootste hobby deelde: vissen.

De Amerikanen kregen naast een Noord-Koreaans paspoort ook allemaal een echtgenote cadeau van het Kimregime. Dresnok ‘ontving’ Doina Bumbea, een vrouw die door Noord-Koreaanse agenten uit het bevriende Roemenië was ontvoerd. Zij overleed in 1997. Dresnok hertrouwde later met de dochter van een Togolese diplomaat en een Noord-Koreaanse vrouw.

Bekijk hier een aflevering van CBS-programma ’60 Minutes’ over Dresnok:

Ondanks het feit dat hij op zijn vijftiende school verliet, doceerde Dresnok Engels in Pyongyang. „Sommige leerlingen vonden zijn accent moeilijk te verstaan”, zegt Nicholas Bonner van Koryo Tours in per mail. Anderen maakten grappen over Dresnoks grote gestalte. Met een lengte van 1,95 meter en een gezet postuur was hij een unieke verschijning in Noord-Korea. ,,Een leerling grapte dat hij geen schoenen maar onderzeeboten droeg. Daar kon Dresnok hartelijk om lachen”, aldus Bonner.

Bonner herinnert Dresnok als een ‘larger-than-life’-karakter. „Dat gold niet alleen voor zijn omvang. Hij kon een ruimte helemaal overnemen met zijn aanwezigheid. Hij was dol op het vertellen van verhalen. Hoe groter, hoe beter.”

Toch kende de trotse Dresnok momenten van angst toen hij de met mijnen bezaaide DMZ over rende, zo vertelt hij in Crossing the Line. „Natuurlijk was ik bang. Zal ik leven of sterven? Maar ik stak over, op zoek naar mijn nieuwe leven.”

Dresnoks dood komt niet als een verrassing: al in de ruim tien jaar oude documentaire zien we hoe een arts Dresnok bestraffend toespreekt omdat hij te veel rookt en drinkt, terwijl hij een hartkwaal heeft. Dresnok lijkt niet onder de indruk: „Sommige mensen willen van me af, maar ik ben hier nog wel even”, zegt hij, zijn kunstgebit bloot lachend. „Ik wil minstens tachtig worden.”

Dresnok laat een vrouw en drie zoons na, allen geboren in Noord-Korea. De oudste twee zijn net als hun vader acteurs in propagandafilms. Dresnok heeft na zijn vlucht nooit meer contact gehad met zijn Amerikaanse familie. Hij was de laatste van de Amerikaanse overlopers die nog in Noord-Korea leefde. Jenkins verliet Noord-Korea in 2006 en woont nu op het Japanse eiland Sado met zijn vrouw en dochters. Abshier en Parrish overleden in respectievelijk 1983 en 1996.

Een ingekorte versie van deze necrologie verscheen op 6 mei in NRC

Noord-Korea wil altijd terug kunnen schieten

Het is sinds jaar en dag de droom van het Noord-Koreaanse regime: het realiseren van een atoomwapen- en raketarsenaal dat zó afschrikwekkend is, dat het bewind gevrijwaard blijft van de dreiging van een buitenlandse (lees: Amerikaans-Zuid-Koreaanse) militaire interventie. Want welk land haalt het in zijn hoofd om een mogendheid aan te vallen die kan terugslaan met kernwapens? Zelfs de Amerikaanse president Trump moet zich bij zo’n dreiging toch even achter de oren krabben.

Met die logica werkt Pyongyang al jaren onvermoeid aan het kernwapenprogramma, dat het ook wel liefkozend aanduidt als ,,het geliefde zwaard der gerechtigheid”. Een internationale gemeenschap die aandringt op Noord-Koreaanse denuclearisering kan steevast op hetzelfde antwoord rekenen: wij hebben kernwapens nodig om een vijandige inval te voorkomen. Saddam Hoessein en Moammar Gaddafi gaven ook hun massavernietigingswapens op, schrijven Noord-Koreaanse staatsmedia. Kijk naar hoe het met hen is afgelopen.

Toen zaterdagochtend een kernproef uitbleef, haalde de wereld opgelucht adem. Maar is dat wel terecht? Bij een militaire parade in de hoofdstad ter ere van de 105de geboortedag van Kim Il-sung, stichter en eerste leider van het communistische land, werden projectielen getoond die even zorgwekkend zijn als een Noord-Koreaanse kernbom.

Bekijk hier beelden van de parade:

Dummy

Allereerst rolde een nog niet eerder vertoond type intercontinentale ballistische raket (ICBM) door de straten van Pyongyang. Hoogstwaarschijnlijk gaat het om een dummy, maar die moet duidelijk maken waar het Noord-Koreaanse leger aan werkt en naar streeft. Het projectiel oogde langer dan de eerder ontwikkelde langeafstandsraketten van type KN-08 en opvolger KN-14, die beide mogelijk het Amerikaanse vasteland kunnen treffen. Het bereik van de KN-14 wordt geschat op 8.000 tot 12.000 kilometer.

Mogelijk betreft de nieuwste ICBM het derde projectiel van het relatief jonge Pukguksong-raketprogramma. Daaruit kwamen al twee projectielen voort, die zaterdag ook trots getoond werden. De Pukguksong-1 (ook wel KN-11 genoemd) is een ballistische raket met een geschat bereik van 1.000 tot 2.500 kilometer. Dat lijkt niet heel ver, maar het wapen kan vanaf een onderzeeër worden afgevuurd – wat detectie door satellieten vooraf erg lastig maakt. De raket werd in 2015 en 2016 meerdere malen getest. Zaterdag reden er zes exemplaren door de Noord-Koreaanse hoofdstad.

Ook de Pukguksong-2 (ook bekend als KN-15) was zaterdag van de partij. Deze middellangeafstandsraket werd in februari getest tijdens een bezoek van de Japanse premier Shinzo Abe aan de Amerikaanse president Trump. Het wapen vloog toen 500 kilometer voordat het voor de Japanse kust in zee plonsde. Analisten schatten het maximale bereik op 1.200 tot 3.000 kilometer. Net als bij zijn voorganger is het spotten van lanceringsvoorbereidingen van de Pukguksong-2 bemoeilijkt, alleen ditmaal doordat de raket op vaste brandstof werkt. Hierdoor kan het projectiel binnen enkele minuten worden afgevuurd. Dit in tegenstelling tot oudere modellen die vliegen op vloeibare brandstof. Daarbij neemt het voorbereiden van een lancering uren in beslag, waardoor die van tevoren door satellieten kan worden opgemerkt.

Bekijk hier de lancering van de Pukguksong-2, zoals uitgezonden op Noord-Koreaanse staatstelevisie:

Ultieme bescherming

Dit en eerder Noord-Koreaans wapenvertoon laat zien dat Pyongyang focust op twee zaken. Allereerst, een welbekend scenario waar Noord-Korea al decennia mee bezig is: de ontwikkeling van een kernwapen dat klein en licht genoeg is om te monteren op een langeafstandsraket die de Verenigde Staten kan raken. Dit wordt gezien als de ultieme bescherming tegen een Amerikaanse aanval.

De zaterdag getoonde projectielen en lanceervoertuigen laten nog iets anders zien. Het Kim-regime werkt hard aan raketten die snel en ongezien afgevuurd kunnen worden. Het doel hiervan is het verkrijgen van zogeheten ‘second-strike capability’. Dit houdt in dat Pyongyang bij een aanval rap terug kan schieten, voordat het hele raket- en atoomwapenprogramma in de as wordt gelegd. Een tegenoffensief gaat moeilijk met een raketlancering die uren prepareren kost en van tevoren makkelijk te detecteren is. Vandaar de investeringen in projectielen die vliegen op vaste brandstof of die van een onderzeeër gelanceerd kunnen worden.

Dat maakt de recente ontwikkelingen verontrustend. Washington en Seoul bezitten trefzekere projectielen en andere wapens die ongekende schade in Noord-Korea kunnen aanrichten. Daarnaast is een hypermodern raketafweersysteem (THAAD) in ontwikkeling in Zuid-Korea, dat Noord-Koreaanse projectielen uit de lucht moet kunnen schieten. Dit alles kan echter niet voorkomen dat bij een aanval of militaire interventie Pyongyang meerdere raketten zou afschieten op bijvoorbeeld de Zuid-Koreaanse hoofdstad Seoul, waar bijna 26 miljoen mensen wonen. Die kunnen zelfs met THAAD niet allemaal tegengehouden worden.

Met of zonder China

Behalve op Kim Jong-un zijn de ogen van de wereld gericht op Donald Trump. Het Amerikaanse staatshoofd liet al eerder op Twitter weten dat de voltooiing van een Noord-Koreaanse raket die de VS kan treffen ,,niet gaat gebeuren”. En afgelopen week zei de Republikein dat Noord-Korea een probleem is dat met of zonder hulp van China zal worden opgelost. Wat hij daarmee bedoelde, wilde Trump zoals gewoonlijk niet zeggen. Maar met recente bombardementen op Syrië en Afghanistan en het sturen van een vliegdekschip en twee torpedobootjagers naar het Koreaanse schiereiland lijkt de Amerikaanse president een militaire confrontatie met Pyongyang niet te schuwen.

De dreigementen leken het communistische land niet te deren. Zaterdag zei Choe Ryong-hae, een van de machtigste Noord-Koreaanse politici, tijdens de parade: ,,We zullen een totale oorlog beantwoorden met een totale oorlog en een kernoorlog beantwoorden met een kernaanval in onze stijl.”

Een eerdere versie van dit artikel werd op 15 april gepubliceerd op de website van NRC.

Update: mislukte raketlancering

Noord-Korea heeft zondagochtend een raketproef uitgevoerd. De proef mislukte: het projectiel dat werd afgevuurd ontplofte na enkele seconden.

Het is nog niet bekendgemaakt wat voor type raket getest werd. Shin In-kyun, voorzitter van het Zuid-Koreaanse defensiebureau Korea Defense Network, verklaarde tegenover Amerikaanse media dat het vermoedelijk om een ballistische middellangeafstandsraket ging die van een onderzeeër wordt gelanceerd. Dat zou stroken met de lanceerlocatie Sinpo, waar een belangrijke marinebasis ligt.

Een dergelijke raket vormt een extra gevaar voor omliggende landen die op vijandige voet staan met Noord-Korea. Zulke projectielen worden namelijk niet gespot door radars, inclusief het hypermoderne radarsysteem THAAD dat momenteel in Zuid-Korea wordt gebouwd. Dat maakt het moeilijker om tijdig te anticiperen op een Noord-Koreaanse aanval.

Hoewel de test van zondag mislukt is, betekent dat niet dat dit de internationale gemeenschap geen zorgen moet baren. Met iedere proef, succesvol of mislukt, ontwikkelt Pyongyang zijn militaire vaardigheden.

Posted in Geen categorie | Leave a reply

Contract getekend bij Uitgeverij van Oorschot

Goed nieuws! Ik werk – met flinke tussenpozen – al enkele jaren over een populair-wetenschappelijke geschiedenis over Noord-Korea (1945 – heden). Tot nu toe deed ik dat in mijn vrije tijd. De reden dat er de afgelopen maanden wat weinig updates op deze website verschenen was dan ook dat ik druk was met ander werk en daarnaast aan mijn boek schreef, in plaats van aan losse artikelen.

De afgelopen maanden ben ik ook in gesprek geweest met uitgeverij Van Oorschot over de publicatie van dit boek. Tot mijn vreugde heeft de uitgever mij een contract aangeboden, dat ik afgelopen woensdag getekend heb.

16722533_1604898632858734_6063807097518113057_o

De komende maandag ga ik (naast mijn werk bij NRC) dus flink aan de slag om dit boek af te ronden. Ik zal de lezers van deze website op de hoogte houden van het proces. Daarnaast kunt u uiteraard in de tussentijd nog steeds publicaties van mijn hand over Noord-Korea verwachten.

16711736_1604898702858727_381466829824347112_n

Posted in Geen categorie | Leave a reply

Kims halfbroer was niet machiavellistisch genoeg

Rondom de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un ontvouwt zich een waar koningsdrama. Nadat eind 2013 zijn machtige oom Jang Song-thaek werd geëxecuteerd, werd maandag zijn oudere halfbroer, de 45-jarige Kim Jong-nam, vermoord op de luchthaven van Kuala Lumpur. Zuid-Koreaanse en Amerikaanse inlichtingendiensten vermoeden dat Pyongyang achter de moord zit.

Maandag werd Kim Jong-nam belaagd door twee Aziatisch ogende vrouwen, die een chemisch goedje op de man spoten. In 2012 vond eerder een moordpoging op hem plaats, waarna Kim Jong-nam zijn halfbroertje smeekte om zijn leven te sparen. Inmiddels zijn de twee vrouwen en een taxichauffeur aangehouden.

Emigré

Kim Jong-nam woonde sinds zeker 2003 in het Chinese gokparadijs Macau, waar hij zich vooral liet kennen om zijn decadente levensstijl. Hij zei in interviews dat hij zijn broertje te jong en onervaren vond als leider. Ook voorspelde hij dat „zonder hervormingen het regime ineen zal storten”, maar verder bemoeide Kim Jong-nam zich niet met staatszaken. Het huidige bewind piekert niet over enige economische of politieke hervormingen.

Kim Jong-nam was de oudste zoon van ’s lands vorige leider Kim Jong-il (1941–2011). Mogelijk hoopte hij erop zelf ooit de Grote Leider te worden. Vanaf 1998 kreeg hij enkele hoge posities toebedeeld. In 2001 vergezelde hij zijn vader tijdens een bezoek aan Shanghai, waar hij voorgesteld werd aan Chinese regeringsfunctionarissen en ondernemers.

Hij werd echter geboren uit een geheime affaire van zijn vader met de in Noord-Korea beroemde actrice Song Hye-rim. Ook had hij een opvliegend karakter: hij zou meermaals geschoten en gevochten hebben in Noord-Koreaanse nachtclubs.

Disney-incident

Het schandaal dat Kim Jong-nam de kop kostte vond plaats in mei 2001. Toen reisde hij met een vals paspoort naar Tokio, naar eigen zeggen om Disneyland te bezoeken. Op de luchthaven werd hij aangehouden en een nacht in detentie gehouden. Kim mocht Japan weer verlaten, maar werd op het vliegveld gefotografeerd door de toegestroomde pers, die vooral inzoomden op zijn gouden Rolex-horloge en halsketting.

Voor een regime dat zijn macht ziet als afhankelijk van een minutieus uitgedachte en fel opgedrongen persoonlijkheidscultus, zijn dergelijke schandalen niet makkelijk te vergeven. Voor vader Kim Jong-il was dat onvoorspelbare, avontuurlijke gedrag van zijn zoon volstrekt ongepast en zelfs gevaarlijk voor een toekomstige leider van Noord-Korea. Het staatshoofd mag genieten van alle luxes van het leven, maar moet ook een uiterst calculerend, voorzichtig opererend staatsman zijn.

Kim Jong-un

Die nieuwe machiavellistische leider werd gevonden in jongste zoon Kim Jong-un, nu 33 jaar oud en sinds 2011 aan de macht, en minstens even wreed als zijn vader. Onder zijn heerschappij zijn tientallen hogere en lagere leden van de Noord-Koreaanse elite uit de weg geruimd. Dit moet niet slechts gezien worden als Kim die onwelgevallige figuren zuivert, maar ook als een strijd tussen rivaliserende facties binnen de elite om geld en macht. En bij zo’n strijd vallen slachtoffers. Het is dan ook niet ondenkbaar dat de moordopdracht niet van Kim Jong-un, maar uit een van de facties kwam.

Trump

Het ontbreekt Pyongyang in ieder geval niet aan zelfvertrouwen sinds het aantreden van de Amerikaanse president Trump. Toen laatstgenoemde zondag de Japanse premier Abe op bezoek had, lanceerde Noord-Korea een ballistische raket. Hierbij werd naast het projectiel ook de nieuwe Amerikaanse opperbevelhebber getest. Slechts een dag later werd Kim Jong-nam vermoord.

Het is nu vooral kijken hoe Trump zal reageren op de Noord-Koreaanse provocaties. Hij zinspeelde eerder op een kleinere internationale militaire rol van de VS. Maar na de rakettest zondag zei de Republikein ,,voor 100 procent achter Japan [te] staan”. De Zuid-Koreaanse interim-president Hwang Kyo-ahn riep donderdag op om Noord-Koreaanse vluchtelingen in het land beter te beveiligen.

Feestdag

Op donderdag was in Noord-Korea niets te merken van de moord op de halfbroer van de Grote Leider. Die dag vierden burgers de Dag van de Stralende Ster, de geboortedag van Kim Jong-il. Op deze officiële feestdag tonen de Noord-Koreanen hun liefde voor de Kimdynastie in de vorm van massale dansen, sportevenementen en vuurwerkshows. Dat de halfbroer van de leider kort daarvoor is vermoord, is hoogstwaarschijnlijk niet bekend bij de bevolking.

Een eerdere versie van dit artikel verscheen op 16 januari 2017 in NRC Handelsblad.

Posted in Geen categorie | Leave a reply

Zuid-Korea begint sluiting gezamenlijk industriepark in Noord-Korea

Zuid-Koreaanse managers en arbeiders zijn donderdag begonnen met het sluiten van het Kaesong Industriepark, het laatste economische samenwerkingsverband tussen beide Korea’s. Dat meldt het Zuid-Koreaanse persbureau Yonhap. Het besluit om het park dicht te gooien werd een dag eerder genomen naar aanleiding van de rakettest die Pyongyang zondag uitvoerde.

Het industriepark ligt in Noord-Korea bij de historische stad Kaesong, op zo’n 10 kilometer van de grens met Zuid-Korea. In het gebied werken Noord-Koreaanse arbeiders in fabrieken die worden gerund door Zuid-Koreaanse bedrijven. Het park werd geopend in 2004 als onderdeel van de Zonneschijnpolitiek van toenmalig president Kim Dae-jung. Hij hoopte met dergelijke samenwerkingsprojecten de banden met Noord-Korea te verbeteren.

Zuid-Koreanen weg

Inmiddels zijn alle Zuid-Koreaanse burgers teruggekeerd uit Kaesong. In het park zijn 124 Zuid-Koreaanse bedrijven gevestigd. Er werken circa 54.000 Noord-Koreanen.

Noord-Korea reageerde later op donderdag door te stellen dat alle Zuid-Koreaanse burgers uit het industriepark verwijderd zullen worden. Dat meldt Yonhap op gezag van Noord-Koreaanse staatsmedia. Ook zullen alle Zuid-Koreaanse tegoeden en eigendommen in Kaesong worden bevroren en worden twee “cruciale communicatiekanalen” afgesneden, aldus Pyongyang. De Noord-Koreaanse regering zegt dat Seoul “zal boeten” voor het sluiten van het complex en noemde het besluit om dit te doen een “oorlogsverklaring”.

Het is nog niet bekend of de sluiting permanent of tijdelijk is. Seoul zegt dat zij niet wil dat Pyongyang met Zuid-Koreaans geld haar kernwapen- en raketprogramma’s financiert. De Zuid-Koreaanse regering heeft beloofd economische verliezen van bedrijven die actief zijn in Kaesong te zullen compenseren.

Belangrijke bron van inkomsten

Het Kaesong Industriepark is een belangrijke melkkoe voor het Noord-Koreaanse bewind. Pyongyang heeft sinds 2004 bijna een half miljard euro verdiend aan de economische activiteiten in Kaesong. Die worden uitbetaald in harde valuta, die het Kimregime nodig heeft omdat de eigen munt instabiel en weinig waard is. Noord-Koreanen die in het park werken moeten een groot deel van hun loon afdragen aan het Noord-Koreaanse regime.

Hoewel het park geregeld inzet was tijdens spanningen tussen Noord- en Zuid-Korea werd het pas een keer eerder tijdelijk gesloten. Dat was overigens op last van Pyongyang, die in 2013 tijdelijk al haar burgers uit de zone terugtrok. Later werd de samenwerking in Kaesong weer hervat.

Satelliet en kernbom

Noord-Korea bracht op 7 februari een satelliet in een baan om de Aarde. De internationale gemeenschap ziet de lancering echter als een verkapte test voor een langeafstandsraket. In januari joeg Pyongyang de internationale gemeenschap tegen zich in het harnas door een kernbom te testen. Meerdere landen legden sindsdien sancties op aan het Noord-Koreaanse bewind.

Een eerdere versie van dit artikel verscheen op 11 februari op de website van NRC.

VIDEO: Zuid-Koreaan reist virtueel naar geboortedorp in Noord-Korea

De laatste keer dat de 88-jarige Kim Gu-hyeon zijn Noord-Koreaanse geboortedorp zag was 68 jaar geleden, in mei 1947. Hij ontvluchtte het communistische regime en bouwde een nieuw bestaan op in Zuid-Korea. Kim heeft er echter altijd van gedroomd om nog eens terug te gaan.

Dat gaat helaas niet zomaar. De Koude Oorlog is op het Koreaanse schiereiland nog springlevend en de aartsrivalen worden gescheiden door de zwaarst bewaakte grens ter wereld. De Zuid-Koreaanse autofabrikant Hyundai bedacht echter een manier waarop Kim toch even naar “huis” kon terugkeren, te zien in onderstaand promotiefilmpje:

Virtuele reis

Het bedrijf ontwierp met behulp van navigatietechnologie, foto’s en satellietbeelden van het gesloten Noord-Korea en beschrijvingen van Kim een speciale simulator. Bij dit Going Home-project wordt Kim in een auto gezet, omringd door videoschermen. Terwijl Koreaanse volksmuziek klinkt, gespeeld door een Noord-Koreaanse vluchteling, begint Kim aan de virtuele versie van de reis waar hij al zo lang van droomt.

Aan het begin van de video, wanneer hij zijn oude adres invoert in het navigatiesysteem, is Kim nog wat onwennig. Bij het oversteken van de Daedong-rivier in de hoofdstad Pyongyang reageert hij nog wat lauwtjes.

Emotionele beelden

Maar als bij het oversteken van de Wooncheon-rivier zijn oude huisje in zicht komt, gaat Kim overstag. De aankomst bij de voortuin van zijn ouderlijk huis levert emotionele beelden op. Kim:

“Moeder, ik ben het, je zoon is thuisgekomen! Moeder, waarom antwoord je niet?”

70 jaar gescheiden

Korea werd in 1945 opgesplitst in een communistische en kapitalistische helft. De divisie was tijdelijk bedoeld, maar 70 jaar later zijn de landen nog steeds gescheiden. Van 1950 tot 1953 werd een bloedige oorlog uitgevochten, waarin ook de Verenigde Staten en China ingrepen. Dit conflict eindigde niet in een vredesverdrag, maar in een wapenstilstand. Formeel verkeren de landen dus nog altijd in oorlog.

Het is voor burgers niet mogelijk om van noord naar zuid of vice versa te reizen. Ook brieven sturen of bellen is onmogelijk. Af en toe worden familiereünies georganiseerd, maar daarvoor komt slechts een select aantal mensen in aanmerking. Ook zijn hier beperkingen aan verbonden.

Een eerdere versie van dit artikel werd op 27 november 2011 gepubliceerd door NRC.

Posted in Geen categorie | Leave a reply

Video: de Noord-Koreaanse vluchteling met zeven namen

Ze ontvluchtte als 17-jarig meisje het meest gesloten land ter wereld: Noord-Korea. Het kostte haar jaren om vanuit China Zuid-Korea te bereiken. Hyeonseo Lee publiceerde donderdag een boek over haar ervaringen en werd door Sky News geïnterviewd.

Voor Lee was het oversteken van de grens naar China niet het moeilijkste. Ze woonde in de buurt van de grens en had goede banden met de bewakers. Het lastigste was om ongezien door China en Laos te reizen, omdat die landen Noord-Koreaanse vluchtelingen terugsturen naar hun vaderland – waar hen doorgaans zeer zware straffen wachten.

Steeds een nieuwe identiteit – tot op de dag van vandaag

Om die reden heeft ze haar memoires ook de titel The Girl With Seven Names gegeven, omdat ze continu van identiteit moest switchen. Ook Hyeonseo Lee is niet haar echte naam:

“Hyeon betekent zonneschijn. Seo betekent geluk. Ik koos deze naam zodat ik mijn leven in het licht en de warmte zou leven en niet meer zou terugkeren naar de duistere schaduwen.”

Ondanks het gevaar om te worden gerepatrieerd naar Noord-Korea, keerde Lee jaren later toch terug naar China. Ze wilde namelijk haar moeder en broer ook helpen het land van Kim Jong-un te ontvluchten. Lees hier een voorpublicatie op de website van The Guardian over hoe ze dit deed.

Bekijk hier een ander interview dat Lee onlangs had met de BBC:

De gewone Noord-Koreaan

Waarom besloot ze haar ervaringen op te schrijven, vraagt de interviewster. Lee aarzelt even en zegt dan:

“Er wordt erg veel over Noord-Korea gesproken, maar dan gaat het doorgaans over kernwapens en langeafstandraketten. De gewone Noord-Koreaanse burger wordt dikwijls vergeten. Met mijn boek hoop ik mensen te inspireren zich op wat voor manier dan ook in te zetten voor mensen in Noord-Korea en voor Noord-Koreanen die in China op de vlucht zijn.”

Lee zegt optimistisch te zijn over de toekomst en is ervan overtuigd dat ze de val van het Kimregime nog mee zal maken. Wel geeft ze toe te vrezen voor haar eigen veiligheid. Noord-Koreaanse spionnen hebben in het verleden meerdere Noord-Koreaanse vluchtelingen geïntimideerd, mishandeld en zelfs vermoord. Hwang Jang-yop, het hoogstgeplaatste Noord-Koreaanse elitelid dat ooit het land ontvluchtte, kreeg tot zijn natuurlijke dood op 87-jarige leeftijd in 2010 geregeld te maken met bedreigingen van spionnen en huurmoordenaars.

TED-talk en meer vluchtelingenverhalen

Een Nederlandse vertaling van Lee’s boek verschijnt half oktober bij The House of Books. Ik zal tegen die tijd op deze website het boek bespreken. In 2013 gaf Lee een TED-talk, die hier te bekijken is:

Vorige week werd Lee publiek geïnterviewd in de Frontline Club in Londen. Het anderhalf uur durende vraaggesprek is hier terug te zien:

Ik schreef eerder over vluchtelingenverhalen van Noord-Koreanen. Lees deze stukken hier en hier.

Een eerdere versie van dit artikel werd op 6 juli 2015 gepubliceerd op nrc.nl.

Posted in Geen categorie | Leave a reply

Deze journalist reisde jaren mee met Noord-Koreaanse vluchtelingen op zoek naar een beter leven

Hij werd door de Russische politie op de hielen gezeten, liep 18 uur door de jungle in Laos en klom aan boord bij een groep bootvluchtelingen. De Zuid-Koreaanse journalist Lee Hark-joon volgde meerdere groepen Noord-Koreaanse vluchtelingen vanuit China en Rusland op zoek naar een beter leven. Hij schreef een boek en maakte een documentaire over de ontberingen die hij samen met de migranten doorstond.

Het begon allemaal toen hij advies vroeg over hoe hij een betere journalist kon worden, zei Lee in een gesprek met de Washington Post. “Hou je bij de feiten, observeer de zaken nauwkeurig en doe hier verslag van”, werd hem gezegd. Toen de hoofdredacteur van Chosun Ilbo (de grootste krant van Zuid-Korea) Lee vroeg om serieuze en diepgaande verslaggeving over hoe Noord-Koreanen via China naar Zuid-Korea vluchten, wist Lee wat hem te doen stond.

Bekijk hier de documentaire die Lee maakte van zijn ervaringen met Noord-Koreaanse vluchtelingen:

Jaarlijks duizenden vluchtelingen

Hoewel, niet gelijk. “Ik had geen verstand van de vluchtelingenkwestie en was er op dat moment ook niet erg in geïnteresseerd”, aldus Lee. Jaarlijks proberen duizenden Noord-Koreanen hun arme en repressieve thuisland te ontvluchten. Maar om hierin te slagen moeten ze het enorme China ongezien door reizen tot ze Thailand, Mongolië of Vietnam hebben bereikt. Beijing stuurt vluchtelingen namelijk linea recta terug naar Noord-Korea, waar hen vaak zware straffen wachten.

Dus Lee reisde af naar het noordoosten van China, waar hij zich “aansloot” bij groepen Noord-Koreanen die een veilig land probeerden te bereiken. Daar konden ze zich melden bij een Zuid-Koreaanse ambassade, waarna ze automatisch de Zuid-Koreaanse nationaliteit kregen en konden beginnen aan een nieuw leven in het kapitalistische buurland van de totalitaire staat van Kim Jong-un.

Lee Hark-joon

Lee Hark-joon

Naast de vaak gruwelijke en pijnlijke vlucht, die soms jaren kan duren, wil Lee met zijn boek en documentaire het licht werpen op de gewone levens van Noord-Koreanen. Maar al te vaak gaan berichten over Noord-Korea over kernwapens, Dennis Rodman of de zwaarlijvigheid van de Grote Leider. Terwijl Noord-Korea niet alleen een “bizar stalinistisch bolwerk” is, maar ook een land waarin 25 miljoen burgers zich moeten zien te redden ondanks voedseltekorten, droogte en repressie.

Op zoek naar voedsel en vrijheid

Deze Noord-Koreanen zijn geen gehersenspoelde robots, zoals ze nog weleens door de media worden neergezet, maar mensen die dezelfde verlangens koesteren als andere personen overal ter wereld. Hoewel mensen vaak door honger worden gedwongen om te vluchten, zijn de afgelopen jaren ook meerdere Noord-Koreanen gemigreerd omdat ze de verlangden naar de vrijheid en spanning die ze op gesmokkelde Amerikaanse en Zuid-Koreaanse dvd’s hadden gezien. De Noord-Koreaanse vluchteling Yeonmi Park zei zelfs dat het kijken van Titanic voor haar de belangrijkste aanleiding was om het land te verlaten.

Bekijk hier de indrukwekkende, emotionele speech van Yeonmi Park:

Lee omschrijft een stel van middelbare leeftijd dat het land ontvluchtte omdat ze verschillende sociale achtergronden hadden (Noord-Korea kent een strak kastensysteem, bekend als songbun) en alleen buiten Noord-Korea samen konden zijn. Een ander meisje, Young-mi, wilde niets liever dan in de VS gaan wonen en werken. Tot haar spijt kwam ze er in Zuid-Korea achter dat zelfs het Engels wat daar gesproken werd onbegrijpelijk voor haar was.

Doodsangsten

Lee geeft eerlijk toe dat hij doodsbang was toen hij optrok met de Noord-Koreanen. Maar omdat zij het zo zwaar hadden, wilde hij dat toen niet kenbaar maken. De journalist geeft wel toe dat zijn tijd met de vluchtelingen hem veranderd heeft als persoon. Toen hij soms de groep ophield omdat hij sneller uitgeput was, zei hij dat ze zonder hem verder moesten gaan. Zij liepen immers veel meer gevaar dan hij. Lee:

“Maar ze lieten me niet achter. Ze zeiden dat ze een Koreaan zoals zij niet in de steek konden laten. Ze droegen mijn tassen en trokken me aan mijn hand tot we eindelijk samen de grens overstaken. Misschien is het wel dit soort ervaringen, waarbij je op elkaar vertrouwt en waar je mensen ontmoet die om anderen geven, die me in staat heeft gesteld om door te zetten en om dit werk zo lang te blijven doen.”

Lees hier het interview met Lee en het verhaal van Anna Fifield van de Washington Post over zijn ervaringen in China.

Eerder schreef ik dit overzicht van verhalen van Noord-Koreaanse vluchtelingen over hun leven in het communistische land en over hun besluit dit te ontvluchten.

Een eerdere versie van dit artikel werd op 23 juni gepubliceerd op de website van NRC

Posted in Geen categorie | Leave a reply

Kijken: deze Noord-Koreaanse man vluchtte 10.000 kilometer – op krukken

Nadat hij in Noord-Korea zijn hand en een deel van zijn been was verloren, besloot Ji Seong-ho naar Zuid-Korea te vluchten. Dat was niet makkelijk: hij moest 10.000 kilometer ongezien van de Noord-Koreaanse grens door China naar Thailand zien te komen – op krukken. Maar het lukte hem en hij vertelde onlangs in Oslo hoe en waarom hij het communistische land ontvluchtte.

Bekijk hier de emotionele toespraak die Ji gaf op het Oslo Freedom Forum (n.b. zet eerst de ondertitels aan door op het tandwiel rechts onderin te klikken en bij ondertiteling ‘Engels’ te selecteren):

“Kimfamilie misleidt Noord-Koreaanse volk”

In een bewogen en geëmotioneerd betoog, waarin Ji het niet droog houdt, vertelt Ji waarom hij zich gedwongen zag om te vluchten. Zijn familie leed ernstig onder de hongersnood in de jaren negentig, die aan honderdduizenden Noord-Koreanen het leven kostte. Ji zag op school steeds meer bankjes leeg worden en zag in 1995 zijn oma voor zijn ogen sterven. Ji:

“De afgelopen zeven decennia heeft de Kimfamilie het Noord-Koreaanse volk misleid. Zelfs toen mijn klasgenoten stierven van de honger, bleef mijn leraar beweren dat ons gelukkige socialistische systeem het beste ter wereld was.

Toen hij kolen probeerde te stelen uit een trein, viel Ji flauw omdat hij al dagen niet gegeten had. Toen hij weer bijkwam, zag hij dat de trein over zijn linkerbeen en vingers was gereden. In het ziekenhuis zaagt een arts zonder verdoving een deel van Ji’s been af, waarna hij zonder medicijnen naar huis werd gestuurd.

Ji ligt hele dagen op bed en is van zijn broer en zus afhankelijk om hem eten te brengen. Deze geven hem meer dan zij kunnen missen, waardoor zij (net als een vijfde van alle Noord-Koreaanse kinderen vandaag de dag) een groeiachterstand oplopen. Tot op de dag van vandaag voelt Ji een gemengd gevoel van schuld en dankbaarheid.

“De honden in China eten beter dan mijn familie in Noord-Korea”

Later besluit Ji om de grens naar China over te steken om eten voor zijn familie te halen. Het lukt hem om op krukken het buurland te bereiken. Daar valt hem op dat “de honden in China nog beter te eten krijgen dan mijn familie in Noord-Korea”, zo verzucht Ji.

Maar Ji weet een paar kilo rijst buit te maken en vertrekt vol goede moed terug naar zijn thuisland. Daar wordt hij direct gearresteerd omdat hij met zijn tocht “de waardigheid van de Grote Leider zou hebben beledigd”. Hij wordt gefolterd en zijn eten wordt hem ontnomen. Een verslagen Ji beseft zich dat er geen toekomst voor hem in Noord-Korea is en besluit te vluchten.

Ji

10.000 kilometer op krukken

Samen met zijn broer weet Ji de Tumenrivier over te steken die Noord-Korea van China scheidt. Dan begint de echte monsterklus. Omdat China Noord-Koreaanse vluchtelingen terugstuurt, moet het tweetal ongezien het land door zien te reizen naar Thailand. Via een ondergronds netwerk bereiken ze uiteindelijk via Birma en Laos de Thaise hoofdstad Bangkok, waar ze op het vliegtuig naar hun nieuwe thuisland worden gezet: Zuid-Korea

In Seoul komen Ji’s dromen uit. Niet alleen ontvangt hij een prothese voor zijn been en arm, wat hij altijd al had gewild. Ook gaat een lang gekoesterde wens van Ji en van zijn vader in vervulling: hij behaalt een universitair diploma.

Maar Ji is nog niet uitgedroomd. In Zuid-Korea heeft hij de organisatie Nu, Actie en Eenheid voor Mensenrechten in het leven geroepen. Hij heeft hiermee naar eigen zeggen al meer dan honderd Noord-Koreanen gered. Maar daarnaast helpt hij ook de mensen die in Noord-Korea achterblijven:

“Het is zeer belangrijk voor ons om te praten over wat er in Noord-Korea gebeurt, maar het is nog belangrijker om Noord-Koreanen te vertellen wat er in de buitenwereld gebeurt. Met informatie van buitenaf die Noord-Koreanen via de radio en de zwarte markt bereiken is het land aan het veranderen.

Meer speeches van gevluchte Noord-Koreanen

Ji is niet de eerste die voor de camera vertelt over het miserabele leven in Noord-Korea en over zijn ontsnappingspoging. Hier nog enkele video’s van lotgenoten, waarvan die van Yeonmi Park de bekendste is:



Een eerdere versie van dit artikel verscheen op 30 mei 2015 op nrc.nl.